Tekst je kraći osvrt na višedecenijski interdisciplinarni naučni, pedagoški, urbanistički i arhitektonski doprinos Deniz Skot Braun, ikone istorije savremene arhitekture i urbanizma. Deniz Skot Braun nikada nije odvajala privatno i poslovno i ceo njen stvaralački rad i život su autentična istraživačko-stvaralačka avantura koja se odvijala na više kontinenata i kroz više faza. Njen životni i stvaralački put je krenuo iz rodne Afrike, zatim se nastavio preko Londona pa do Pensilvanije, odakle nastavlja kao posvećeni predagog, teoretičar arhitekture i urbanizma, arhitekta i urbanista, u tandemu sa svojim životnim i poslovnim partnerom Robertom Venturijem, da stvara i da utiče na tok savremene arhitekture i urbanizma. Uloga Deniz Skot Braun u zajedničkim projektima, u očima javnosti, decenijama je umanjivana, dok je Venturi stavljan u prvi plan i slavljen kao genije. Nikada nije dobila zasluženo priznanje za svoj rad iako su stvarali u ravnopravnom partnerstvu.

U radu je dat prikaz studentskih konkursnih Idejnih urbanističkih rešenja kompleksa „7. juli“ na Karađorđevom brdu u Paraćinu. Konkurs je realizovan u organizaciji Opštine Paraćin i Katedre za urbanizam i prostorno planiranje sa Građevinsko –arhitektonskog fakulteta u Nišu u prolećnom semestru šk. 2022/2023. godine u okviru predmeta Urbanizam IV na studijskom programu Arhitektura. Proces urbanističkog projektovanja predmetne lokacije podrazumevao je: (1) analiza postojećeg stanja – potencijala i ograničenja predmetne lokacije, (2) analiza važeće planske dokumentacije za predmetnu lokaciju i njena valorizacija i (3) urbanističko-arhitektonsko rešavanje i oblikovanje prostora. Predloženim idejnim urbanističkim rešenjima planirana je transformacija lokacije u rekreativno područje multinamenskog karaktera sa smeštajnim sadržajima i komercijanim delatnostima.  Dobijena rešenja, ukoliko se realizuju, mogla bi da doprinesu transformaciji lokacije u atraktivno rekreativno i turističko područje, što bi bilo od izuzetnog značaja kako za građane Paraćina, tako i za potencijalne turiste.

Prilikom iskopa tunela u u stijenskoj masi dolazi do promjene naponskog stanja, odnosno do pojave koncentracije napona oko konture iskopa. U radu je prikazano naponsko – deformacijsko stanje u stijenskoj masi i analiza zona tunela u kojima je već izveden iskop i primarna podgrada, a na kojima su deformacije znatno uvećane. Proračun, na bazi Metode konačnih elemenata (MKE), proveden je primjenom kompjuterskog programa PLAXIS 2D. Pomoću programa RocLab posebno su definisaniekvivalentni Mohr – Coulombovi parametri čvrstoće za svaku zonu i nastupajuću geološku jedinicu. Postupak/faze stabilizacije urušenog dijela tunela rađen je na primjeru tunela Ibarac. Ove analize stabilnosti ukazuju na područja u kojima se može očekivati lom stijenskog materijala, odnosno na mjesta na kojima treba poduzeti odgovarajuće mjere osiguravanja.

Narodno graditeljstvo predstavlja specifiičan vid kulturne baštine. Objekti narodne arhitekture predstavljaju odraz graditeljskog umeća i tehnika građenja naroda, dostupnog građevinskog materijala, ali i tradicije, kulture, i niza socijalno ekonomskih, političkih i društvenih činilaca. Građeni su po pravilu od materijala koji su neotporni na atmosferske uticaje. Zbog toga, često postoji potreba za adaptacijom ili sanacijom delova ili kompletnih objekata. Estetski problemi se manifestuju kao rezultat sprovođenja spomenutih aktivnosti, bez konsultacije stručnih lica, što za posledicu ima, promenu izvorne fizionomije objekta. Time se smanjuje njegova istorijska, ali i funkcionalna vrednost, sam utisak o objektu je negativan, ograničena je mogućnost prezentacije i eventualne turističke eksploatacije. U radu se vrši klasifikacija i analiza vizuelno neadekvatnih intervencija na objektima narodne arhitekture, sa ciljem ukazivanja na ovaj sve češći problem.

Usled intenzivnih erozionih proces, transportna sposobnost vodotoka u pogledu ukupnog nanosa često biva prevaziđena. Kao posledica dešava se deformacija rečnog korita, erozija ili zasipanje, koja zavisi od količine nanosa koja pristigne i odgovora vodotoka na tu količinu.U radu je prikazan psamološki model u uslovima kvazi nestacionarnog strujanja vode napravljen pomoću softvera HEC-RAS (v 6.1.0) koji omogućava procenu transportne sposobnosti, opšte i lokalne deformacije korita. Analize su sprovedene na delu rečnog korita Zapadne Morave u Srbiji od HS Trstenik do HS Jasika.Na osnovu rezultata proračuna procenjuje se erozioni potencijal u rečnom koritu i predlaže koncepcija uređenja rečnog korita u cilju njegove stabilizacije kao i sprečavanja značajne promene morfologije okolnog i nizvodnog područja.

Pristup bezbednoj i održivoj vodi za piće je kritično pitanje u mnogim ruralnim zajednicama širom sveta. Vodosnabdevanje u ruralnim sredinama je tradicionalno u senci urbanog, a kako ciljevi održivog razvoja zahtevaju vodu za sve, ovakvav pristup se mora menjati. Cilj rada je da se proceni trenutno stanje i da moguće rešenje ka uspostavljanju održivosti vodovodnih sistema u ruralnim sredinama Srbije. Kroz analizu pravnog ovkira u oblasti vodosnbdevanja, u zemlji Srbji, kao i kroz sagledavanje svih mogućih problema data je šema, odnosno predlog koraka ka uspostavljanju sisitema održivog upravljanaja vodovodnim sistemima u rurlanim sredinama. U okviru studije slučaja, analaziran je stanje po pitanju seoskih vodovoda u gradu Kraljevu. Na osnovu dostupnih informaija sprovedena je analiza istog i date smernice i moguća tehničko-upravljačka rešenja u seoskim  odovodima. U radu se sugerišu mere od suštinskog značaja za uspostavljanje održivog upravljanja seoskim vodovodnim sistemima.

U ovom radu prikazana su naša idejna rešenja kuće u selu Dojkinci, koje se nalazi u okrugu grada Pirota, na Staroj planini. Početni zadatak je predstavljao transformaciju seoske pojete u kuću sa povremenim stanovanjem. Namera investitora je bila da pojatu preuredi u turističke apartmane. Ipak, nakon uvida u potencijale troškove gradnje, odlučeno je da se prvobitno rešenje redukuje u smislu skupih građevinskih intervencija i korišćenja velikih otvora. Tako je dobijeno drugo idejno rešenje, koje investitor namerava da realizuje ukoliko se za to stvore povoljniji finansijski uslovi. Prikazani proces projektovanja pored arhitektonskih zadataka i rešenja ilustruje i aktuelnu situaciju izgradnje u seoskim područjima u Srbiji. Istraživački proces u ovom radu je u stvari proces projektovanja i iznalaženja najboljeg (finansijski, arhitektonski, konstruktivno, estetski, heritage) rešenja za postavljeni zadatak.

U radu se navode specifičnosti konstrukcijskih rešenja objekata u sklopu postrojenja za pijaću vodu koje se nalazi u Gani – Afrika, čiji je investitor Republika Gana. Kompleks objekata za pijaću vodu se nalazi na obali reke Volta u blizini mesta Agordome. Tokom izrade projektne dokumentacije, kroz saradnju su primenjena iskustva i najbolje prakse za date klimatske i lokacijske uslove višekompanija iz Francuske, Italije, Belgije i Srbije. Specifičnosti u projektovanju konstrukcija su funkcija objekata, klimatski uslovi, blizina reke i nivo podzemne vode. Razmatraju se sva specifična dejstva i uticaji u toku građenja i eksploatacije objekata. Prikazuje se tehnologija i faze izvođenja radova. Ukazuje se na kritične faze građenja, analizira fazna gradnja i njeni uticaji na konstrukcijski sistem. Predmet ovog rada su i specifični detalji koji su bili prilagođeni načinu izvođenja objekata i tehnologiji lokalnih izvođača radova. Predloženim rešenjem je izvršena značajna ušteda i jednostavnije izvođenje radova.

Betoni visokih performansi su sve više popularniji u građevinarstvu kod izgradnje inženjerskih objekata. Ključni atributi betona visokih performansi u odnosu na klasičan beton su čvrstoća, duktilnost, i otpornost na agresivne uticaje sredine. Visoka trajnost ovih betona, dobra zaštita armature, dobra ugradljivost betona, dobra otpornost na habanje i dejstvo mraza, često su razlog više za primenu ovih betona. Primenom betona visokih performansi moguće je graditi konstruktivne elemente manjih dimenzija, odnosno masa. U ovom radu biće dat opšti pregled betona visokih performansi, kao i njegova primena u građevinarstvu.

U radu je dat prikaz konkursnog urbanističko-arhitektonskog rešenja urbane obnove i rehabilitacije prostorno kulturno-istorijske celine ,,Vojno-tehnički zavod’’ u Kragujevcu. Promišljanjem u duhu valorizacije nasleđa koje odlikuje lokaciju, razumevanjem potreba društva i zajednice, i poštovanjem savremenih principa urbanističke i arhitektonske konceptualizacije, kompleks je osmišljen sa idejom da predmetno područje, smešteno u neposrednoj blizini tradicionalnog gradskog jezgra, postane deo jedinstvene matrice urbanog prostora. Predloženo urbanističko rešenje u radu je analizirano sa aspekta povezivanja sa okruženjem, saobraćaja i prostorno-programskog koncepta. Mešoviti karakter namena, prepoznat kroz pet funkcionalnih potcelina, može doprineti revitalizaciji mesta kombinovanjem aktivnosti različitih po dinamici i intenzitetu korišćenja prostora. Novoprojektovanim rešenjem je ostvaren dobar balans između atrakcionih i populacionih namena čime se obezbeđuje dugoročna održivost kroz balansiranu socijalnu diverzifikaciju korisnika.