Na primeru projekta stambenog objekta na brdu Vinik, nadomak Niša, predstavljeni su osnovni principi bioklimatske arhitekture. Obrazložen je način oblikovanja i materijalizacije objekta koji ne narušava izgled okruženja i teži da se uklopi u prirodno stvoreni pejsaž. Na primeru ovog objekta pokazan je način funkcionisanja sva tri tipa sistema pasivnog zahvata sunčeve energije za grejanje objekta, odnosno sistem direktnih, indirektnih i izolovanih dobitaka.

Aerodromski kompleksi se smatraju jednom od najsloženijih funkcionalno-organizacionih celina u oblasti arhitekture. Do pre par decenija nije im poklanjana velika pažnja, dok danas, sa porastom i popularizovanjem vazdušnog saobraćaja, dobijaju sve više na značaju. Smatraju ih impozantnim, modernim i monumentalnim formama, unutar kojih se obavlja protok robe, putnika i informacija. Jedan takav objekat, manjeg kapaciteta i površine, nalazi se u Nišu, trećem gradu po veličini u Srbiji. Zbog toga što se dugo godina nije ulagalo u njegov razvoj, trenutno stanje objekata ne zadovoljava kriterijume impozantnosti i monumentalnosti. Aerodrom “Konstantin Veliki” ima potencijal za sopstveni razvoj, ali i za unapređenje celokupne slike grada. Cilj ovog rada je da se putem analize i dedukcije dođe do adekvatnog rešenja za unapređenje, rekonstrukciju i adaptaciju putničko- pristanišne zgrade aerodroma “Konstantin Veliki”. Izvršena je analiza činjenica zatečenog stanja, studija slučaja i data celokupna, trenutna slika ovog kompleksa specifičnog i u zakonskom i u urbanističko-arhitektonskom smislu, sa tendencijom za njegovo poboljšanje .

U Sjenici, na gotovo 1000m nadmorske visine, izgrađen je objekat Centra za razvoj Peštera. Pomalo neuobičajeno za naše građevinske prilike, investitor je zahtevao da konstrukcija bude od drveta. Objekat je projektovan u konstrukcijskom rasteru 5x5m i izveden je u skeletnom sistemu formiranom od stubova i greda od lepljenog lameliranog drveta I klase. Zidovi koji u ovom sistemu imaju samo funkciju ispune i omeđavanja funkcionalnih celina izvedeni su od drvenih elemenata i odgovarajućih obložnih ploča na bazi drveta. Međuspratne konstrukcije su projektovane i izvedene na sličan način, kao i zidovi, upotrebom drvenih greda postavljenih na 60cm rastera i obložnih slojeva od drveta i gipsa u skladu sa određenim arhitektonskim zahtevima i standardima. Posebna pažnja posvećena je proračunu i projekto-vanju veza između stubova i greda i obezbeđenju prostorne stabilnosti konstrukcije. O svemu napred navedenom rad daje, kroz opise, grafičke priloge i slike, više informacija.

Udruživanje naučno-istraživačkih institucija u doba globalizacije i svetske ekonomske krize, sve više dobija na značaju početkom XXI veka. Time bi se pojednostavila razmena informacija, novih tehnologija i usavršavanje istraživačkog kadra. Radom je obuhvaćen pristup zasnovan na klasterskom povezivanju naučnih organizacija u COST.

Koncept klastera postaje jedna od vodećih ideja razvoja nacionalnih privreda krajem XX veka. Pored značaja lokacije klastera, posebnu pažnju treba obratiti na podizanje svesti o potrebi za poboljšanjem obrazovanja i usavršavanjem kadrova koji bi činili okosnicu razvoja klastera. Zato poseban akcenat u radu je stavljen na značaju obrazovanja i potrebi za njegovim poboljšanjem radi ostvarivanja što bolje sprege klastera i jedinica obrazovnog sistema.

Change is modus operandi in modern times and it will be even more so in the future. RTC is normal having in mind that positions of stakeholders are to be disturbed, but there are numerous other reasons for RTC, but real question is how to deal with it. In this paper we will examine change and RTC happening in Regional Chamber of Economy in Nis, Serbia. These changes were inducted by transition of Serbia and its economy during past decades, but also by legislative reform in this sector. Relevant literature was investigated having in mind similirarities and differences with current examples in order to find out what is change and what is RTC, why does it happen and how to deal with it. As a conclusion,the guide - a practical modelwith check-list for change implementation and dealing with RTC was crafted. This model was developed with respect of existing change models and guides.

One of the beneficial methodologies for growing and developing a level of tourism which is sustainable and enhances the totality of local and regional environments is a multi-stakeholder approach to tourism development. In this paper, we present the case of the “Heritage trails through Dolenjska and Bela krajina in SE Slovenia” by which sustainable rural development takes an integrated approach in terms of start-up, implementation and development and is supported by and benefits from the notion of a core of multiple stakeholders. It is clear that: • Entrepreneurship and entrepreneurial skills, harnessed in a bottom-up model of development, will have a huge impact on rural and agri-tourist micro-economies at a local community level. The effect in driving wealth creation and expanding employment is measurable in a very tangible and transparent way • Furthermore, multi-stakeholder tourism projects benefit the ownership transformation process by forcing public, privateand social ownership agents and enterprises to work together for common benefit. Because of the bottom up approach the measurable value at an enterprise or agency level is also more tangible and obvious • We can also see that by engaging local public agencies, the dimension of environmental planning and protection can be assured. In this way the sustainable nature of tourism and its impact on the local environment can be assessed and given due priority • At the same time, in such integrated projects, individual entrepreneurs begin to comprehend and understand the value of co-operation as well as of competition. A key feature is often the need for small-scale tourism entrepreneurs to develop a promotional mechanism to market their product or service at a wider national and international level. Individually the costs of such an activity are too great for micro-enterprises, but they are possible for groups of enterprises. This evidences how an integrated model enables participants to benefit from the totality and complexity of resources and skills held by all stakeholders Clearly the model we are referring to, as demonstrated in the Case Study utilised in this paper, has a very precise local/regional orientation. The Heritage Trail of Dolenjska & Bela krajina Case Study has a rural base and is profoundly affected by the necessity to attract tourism inputs without damaging the sensitivities of the rural environment. It also has astrong multi-st akeholder approach which in many ways illustrates the impact in EU-funded programmes of the concept of subsidiarity - aiming at seamless connectivity between EU supranational policy and funding, member state objectives in macro-economic harmonisation and stabilities and local micro-economic needs.

: Klasteri se smatraju za izuzetno prosperitetan način povećanja poslovnih aktivnosti i uspeha malih i srednjih preduzeća u zemljama u tranziciji. Međutim, pitanja životne sredine i održivosti ne smeju biti zanemarena prilikom stvaranja mreže preduzetničkih jedinica. Eko-industrijsko umrežavanje je koncept koji se dobro uklapa u globalno poslovanje klastera i zato zaslužuje dalju pažnju i popularizaciju među preduzetnicima. Simbioza između različitih lokalnih ili regionalnih poslovanja koja su u skladu sa principima očuvanja životne sredine treba da postanu dragocena komponenta modernog razvoja klastera. Ovaj rad nastoji da podigne svest o očuvanju životne sredine i delovanja MSP kroz promociju sa “stanovišta klastera “ u suočavanju sa savremenim izazovima očuvanja životne sredine.

Učestala pojava suše poslednjih decenija, sa sve izraženijim negativnim posledicama, nameće potrebu za usko povezivanje i sadejstvo institucija koje u svom programu imaju borbu protiv suše, kako bi se smanjio rizik a time i nepovoljni uticaj u narednom periodu. Kako je suša regionalna pojava, efikasna borba zahteva uniformnost koja se može najlakše postići udruževanjem značajnijih činilaca u upravljanju sušom. Jedno od mogućih rešenja je i klastersko povezivanje institucija vezanih za sušu. U radu je predstavljeno klastersko povezivanje institucija u cilju ublažavanja efekata suše.

The concept of a cluster facilitator has only been recently elaborated in economic literature, whereas sources of information on cluster facilitators on the territory of Serbia are scarce. Therefore, further in the text the role and the significance of a cluster facilitator will be demonstrated through an empirical aspect of activities and operation of LEDIB Cluster House. That particular aspect implies examples of good practice of cluster facilitators from other countries cooperating with Cluster House in enhancing interaction and exchange of experience. LEDIB Program has invested significant resources in the training of the cluster facilitators and the following text represents a combination of acquired theoretical knowledge and practical experience. The most significant series of cluster facilitators training modules organized by the Cluster House was held in REG X Danish Cluster Academy, so that some of the definitions and conclusions cited in the text have been taken from the experts working at this prominent institution for the cluster development.